Vitamine D en bostkanker-risico

19 oktober 2010 | Een recent epidemiologische studie wijst wederom op een mogelijk beschermend effect van vitamine D tegen de ontwikkeling van borstkanker.

In toenemende mate blijkt uit onderzoek dat vitamine D een preventieve bijdrage levert in de strijd tegen de ontwikkeling van diverse vormen van kanker. In wetenschappelijke kringen dringt men er dan ook op aan om, in het belang van de volksgezondheid, de ADH van vitamine D (nu 5 mcg/200 IE) drastisch te verhogen.
Een beetje vitamine D3 Vitamine D3 komt slechts in kleine hoeveelheden in de voeding voor en in de vorm van levertraan (vitamine A en D) of als zuivere vitamine D3 in tabletvorm. Uw huid Vitamin D3 is eigenlijk een hormoon dat door de huid zelf, onder invloed van zonlicht, uit cholesterol† aanmaakt. Zonlicht is voor veel mensen in Nederland gedurende het hele jaar -op enkele vakantieweken na- een schaars goed. Onderzoek geeft nu aan dat diverse factoren die de vitamine D-status van de mens positief beÔnvloeden een sterke risicoreductie op borstkanker opleveren.

Zo bleek bij vrouwen die tijdens de adolescentie het meest aan zonlicht waren blootgesteld, de kans op borstkanker 35% lager te zijn in vergelijking met de groep die het minste zonlicht had genoten. Verder bleek vitamine D bevattende voeding, zoals levertraan en melk, ook de kans op borstkanker tot zelfs 38% te reduceren. Dit onderzoek wees ook op het belang van voldoende vitamine D tijdens de periode van borstontwikkeling bij jonge vrouwen, omdat dit waarschijnlijk voor het verdere leven de meeste vitamine D-gerelateerde bescherming tegen borstkanker biedt.

Vitamine D blijft echter gedurende het hele leven een uiterst belangrijke stof! Goede hormoonbalans voorkomt vrouwenklachten De meest specifieke vrouwenklachten, in zowel de vruchtbare als de niet-vruchtbare periode, hebben een zeer duidelijke relatie met hormonen. Het betreft dan vooral oestrogeen, progesteron, cortisol en insuline. Het handhaven van de balans tussen deze vier hormonen kan veel vrouwenklachten voorkomen. Geen hormoon werkt afzonderlijk Ze werken zeer nauw samen in een hormoonnetwerk. Voor vrouwen is de balans van de hormonen oestrogeen en progesteron uitermate belangrijk bij het handhaven van een goede gezondheid. Samen met insuline (voeding) en cortisol (stress) vormen oestrogeen en progesteron de basis van het hormonale netwerk. De familie Oestrogeen Oestrogeen is niet ťťn specifiek hormoon maar de naam voor een grote groep stoffen met een oestrogeenachtige werking. Er zijn drie soorten oestrogeen:

  • oestradiol,
  • oestron en
  • oestriol.


Oestradiol is veruit het belangrijkste oestrogeen. Oestron is een bijproduct van oestradiol. Oestriol is ůůk een afvalproduct van oestradiol, maar wordt voornamelijk alleen in grote hoeveelheden geproduceerd in de laatste drie maanden van de zwangerschap.
In de eerste 14 dagen van de cyclus is het oestrogeen niveau het hoogst (het hoogste niveau is rond de 11e dag). Dan vindt de opbouw van het baarmoederslijmvlies plaats. Na de ovulatie -rond de 14e dag- worden nog kleine hoeveelheden door het zogeheten 'gele lichaam' geproduceerd. Dikke meisjes eerder voor het eerst ongesteld Oestrogenen worden ook in het vetweefsel aangemaakt. Daarin bevindt zich een enzym dat aromatose heet en testosteron omzet in oestrogeen. Om de eerste menstruatie te laten beginnen is een bepaalde hoeveelheid vetweefsel nodig. Omdat deze hoeveelheid vetweefsel door het huidige voedingspatroon -met veel suiker en vet- eerder wordt bereikt ligt de start van de menstruatie tegenwoordig vaak rond het 12e jaar. Ruim 60 jaar geleden lag dit nog rond het 15e levensjaar. Vetweefsel en de menopauze NŠ de menopauze wordt bij de vrouw het vetweefsel de belangrijkste bron van oestrogeenproductie. Een teveel aan vetweefsel (overgewicht) en een grotere oestrogeenproductie kan leiden tot een onbalans met progesteron. De productie van progesteron vindt voornamelijk plaats in de eierstokken, in het bijzonder na de ovulatie. Progesteron wordt ook in kleinere hoeveelheden geproduceerd in de bijnier.
Vanaf 35-jarige leeftijd kan de productie van progesteron achteruit gaan. Vanaf 40 jaar gaat de productie sneller achteruit. In de prť-menopauze hebben veel vrouwen een tekort aan progesteron (oestrogeen dominantie). De menopauze begint op het moment dat er geen progesteron meer wordt geproduceerd in de eierstokken. Dit is meestal enkele jaren voordat de menstruatie definitief stopt. Een menstruatie korter dan 4 dagen duidt vaak op een progesteron tekort
Welke hormoonklachten worden er meestal gezien? Klachten van een laag oestrogeen gehalte kunnen zijn:
- stemmingswisselingen,
- opvliegers,
- nachtzweten,
- vaginale droogheid,
- geheugenproblemen,
- urineweg- en blaasontstekingen.

Klachten door een progesteron tekort kunnen zijn:
- cyclische hoofdpijnen,
- vertraagde schildklier,
- onverklaarbare gewichtstoename,
- pijnlijke borsten en
- angsten. Met voeding de hormoonbalans herstellen Er is ontdekt dat bij vrouwen na de overgang de hoeveelheid antioxidanten (vooral van de zwavelhoudende) in het lichaam sterk daalt. Een goede inname van antioxidanten is daarom belangrijk. De eerste belangrijke maatregel is een gezonde voeding met veel verse groenten die rijk zijn aan anti-oxidanten en weinig tot geen suikers eten om geen insulinepieken te krijgen is . Opvliegers en de juiste vetten Daarnaast spelen de juiste soort vetten een belangrijke rol in de opbouw van de hormonen.

Aan de antioxidanten
en vŠn de suikers!

Opvliegers, de meest voorkomende klacht in de overgang, hebben veel te maken met het eten van de verkeerde vetten. De hormoonaanmaak wordt o.a. verzorgd door een systeem wat prostaglandinesynthese heet. Het afnemen van de productie van oestrogenen tijdens de overgang leidt er toe dat bij veel vrouwen de productie van prostaglandinen verandert.
De meervoudige onverzadigde vetzuren Deze prostaglandinen worden door het lichaam geproduceerd uit meervoudig onverzadigde vetzuren, die voornamelijk uit de voeding moeten komen. Een verstoorde balans tussen de verschillende typen vetzuren (en daarmee tussen de verschillende soorten prostaglandinen) kan er toe leiden dat opvliegers toenemen.
Verstorende produkten voor de goede hormoonaanmaak- gebakken en verborgen vetten (snacks, gebak), frituren, barbecue, te weinig juiste vetten, te weinig goede vette vis. Goede produkten voor een gezonde hormoonopbouw- Koudgeperste oliŽn zoals lijnzaadolie, walnootolie, olijfolie, pompoenolie, visolie, maar ook verse onbewerkte zaden en noten die niet verhit worden

Botten en visolie Uit onderzoek blijkt dat toevoeging van visolie aan het menu ook nog een belangrijk is voor de botten. Osteoporose kan ontstaan door een verlies van hormoonproductie ťn door slechte voeding. Zo heeft het drinken van vochtafdrijvende middelen zoals koffie, alcohol en††(de fosfor uit ) cola een negatieve invloed op de bothuishouding. Net zoals veel verzadigd vet (vlees, zuivel).† Een hogere inname van visolie via de voeding is sterk aan te bevelen.†† Belang van vitamine DRecent onderzoek toont het belang aan van extra vitamine D (uit vette vis, levertraan, gevitamineerde boter en/of suppletie). Vitamine D is noodzakelijk voor de opname van mineralen in het bot. Deze vitamine wordt in het lichaam gevormd door blootstelling van de huid aan direct zonlicht. Het belang van vitamine D in de preventie en behandeling van bot ontkalking is jarenlang ernstig onderschat.
Nog steeds gaan veel mensen er vanuit dat voldoende vitamine D aangemaakt wordt wanneer de onbedekte delen van de huid (handen en gezicht) dagelijks gedurende 15 minuten aan daglicht worden blootgesteld. Dit blijkt niet waar te zijn.

Mensen die boven de 40e breedtegraad wonen (Nederland ligt ongeveer op de 53e breedtegraad) maken in de wintermaanden helemaal geen vitamine D aan. Steeds meer experts menen dat de huidige normen veel te laag zijn. Een gunstige bloedwaarde voor vrouwen moet minimaal 80nmol/liter zijn. Recente epidemiologische studies wijzen op een beschermend effect van vitamine D tegen de ontwikkeling van borstkanker, iets wat zich steeds vaker voordoet zowel bij jonge vrouwen als bij vrouwen na de menopauze. Stress en hormoonklachten Chronische stress leidt tot (verergering van) overgangsklachten. Bij chronische stress maakt de bijnier het stresshormoon cortisol aan. Grondstof hiervoor is het vrouwelijke hormoon progesteron. Progesteron is tevens de grondstof voor de aanmaak van oestradiol, een ander vrouwelijk hormoon. Bij chronische stress gaat de productie van cortisol ten koste van de voorraden progesteron en de aanmaak van oestradiol. Veel vrouwen met overgangsklachten hebben ook slaapproblemen. Wanneer de bijnier door langdurige stress uitgeput raakt, daalt de cortisolspiegel. Cortisol en slaapstoornissen

Een laag cortisolgehalte kan leiden tot slaapstoornissen, in het bijzonder doorslaapproblemen. Het cortisol is normaal gesproken tussen 3 en 6 uur het hoogst. Een verlaagd cortisol veroorzaakt een laag bloedsuikergehalte en dit geeft weer een onrustig slaappatroon of men wordt wakker tussen 3 en 6 uur.

Speelt chronische stress mee, dan is het belangrijk om hieraan iets te doen om de overgangsklachten te helpen verminderen. Meditatie, yoga, ontspanningsoefeningen kunnen hierbij helpen. Daarnaast zijn er voedzame producten om de ‘accu’ (bijnieren) weer op te laden. Te denken valt aan peulvruchten (rijk aan fyto-oestrogenen), vette vis, volkerenproducten, volle granen zoals wilde rijst, zilvervliesrijst, quinoa (rijk aan vitaminen B en mineralen), tarwekiemen, lecithinegranulaat, algen(poeders). Cortisol, snoepen en insuline Cortisol maakt ook insuline aan (insulinepieken) waardoor de bloedsuiker ontregeld raakt en dit leidt op zijn beurt weer tot hormoonklachten. Insulinepieken roepen weer meer snoepgedrag op met als gevolg nog meer ontregelingen. Insulineregulatie door het matigen van brood, pasta, beschuit, crackers en het mijden van suiker, gebak, frisdranken is dus noodzakelijk voor een goede hormoonbalans.

Samenvattend zijn er 8 belangrijke hormoonregels†

H = heilzame voeding (groenten en fruit)†
O = 0ntstressen†
R = Ritme en regelmaat (op tijd opstaan en naar bed, regelmatig eten)†
M = Matig in voeding die roofbouw pleegt: alcohol, koffie, snacks, verzadigde vetten†
O = Opgeruimde levenshouding, opgewekt zijn†
N = Niet te lang binnen blijven Ga elke dag naar buiten (vit D)†
E = EssentiŽle opbouwende stoffen nemen zoals: omega 3 vetzuren, tarwekiemen,
†††††† peulvruchten, noten, zaden, volle granen, vette vis, ei.†
N = Negentig minuten bewegen per dag.

Literatuur en links:

Zie ook het uitgebreide artikel op deze site over vitamine D en chronische ziekten.

Referenties:

Knight KA et al: 'Vitamin D and Reduced Risk of Breast Cancer: A Population-Based Case-Control Study'; Cancer Epidemiology Biomarkers and Prevention 16:860-868, 2007.

Zie ook de volgende achtergrondartikelen: Gezonde vetten

en Vet cool

en De menopauze en overgangsklachten en

Osteoporose